Ngộ nhận về não trái và não phải

Ngộ nhận về não trái và não phải

Ngộ nhận về não trái và não phải

Ngộ nhận về não trái và não phải

Hồi thập niên 1960, Michael Gazzaniga và Roger Sperry nghiên cứu các bệnh nhân được các nhà phẫu thuật cắt mất đi đường liên kết giữa hai phần não bộ để giảm thiểu chứng co giật động kinh. Nghiên cứu này đề xuất ý rằng ở những bệnh nhân này, mỗi bán cầu não khi đó phải đảm nhiệm đặc biệt những tác vụ khác nhau.

Vậy là người đời nhanh chóng lãng mạn hoá cho rằng não phải là chỗ của tính sáng tạo và tự do, đối nghịch với phần não trái mang “tính logic”, “phân tích” và có tính chế ngự. Những con người cá nhân và toàn thể xã hội được mô tả hoặc là thuộc về não phải, hoặc là não trái. Những bậc guru dạy người ta trợ lực hoặc thuộc trào lưu New Age đã quả quyết rằng cần giúp người ta phát triển phần não phải.

Tuy nhiên nghiên cứu chụp cộng hưởng từ chức năng gần đây, đã minh hoạ hệ thống mạng lưới cực lớn các chi tiết trong não bộ vận hành như một khối, đã gợi nhắc cho ta nhớ mình chỉ biết rất ít về não bộ.

Ở bộ não bình thường, không bị cắt đứt đường liên kết trọng yếu kia, thì hai phần trong não bộ vận hành chặt chẽ cùng nhau.

Tuy nhiên, ý tưởng về mỗi phần não bộ đảm nhiệm một đặc điểm nhất định vẫn cứ tiếp tục chứa đựng nét quyến rũ của mình. Một phần là chúng ta đang tiến vào thời đại thần thoại về hệ thần kinh (neuromythology) và thần kinh bản chất luận (neuroessentialism) – trong đó chúng ta tìm kiếm “những lời giải thích cho não bộ” về những hiện tượng trí não phức tạp. Ở quá khứ, người ta đề cập đến nhiều lí thuyết khác nhau từ chiêm tinh học đến Freud nhằm tìm ra lí giải và thường là để cố gắng giải quyết những vấn đề tâm lí học.

Ngày nay, ý tưởng về não phải và não trái dường như có ý nghĩa ở một số xung đột và khó khăn nhất định của con người, nó đưa ra những lời giải thích sẵn có đó cho những đặc điểm chúng ta thích hoặc không thích về bản thân hoặc về người khác. Bộ não của ta hoặc những phần chủ đạo trong não bộ – chứ không phải bản thân ta – bằng cách này hay cách khác mới chính là thứ chịu trách nhiệm.

Tuy nhiên, việc đơn giản hoá bộ não theo kiểu qui về hệ nhị nguyên đơn giản – với một nửa này mặc nhiên tốt hơn nửa kia – đã lơ đi những tính phức tạp trọng yếu khác cũng như các thách thức cùng những điều bí ẩn khác, và sẽ làm nguy hại đến bản thân lẫn bộ não của ta.

Có lẽ bộ não con người là phần tạo hoá phức tạp và tinh vi nhất của Tự nhiên, nó đầy những bí ẩn làm ta cảm thấy hào hứng và có thể dẫn đến những nhận thức cùng những cách điều trị tốt hơn đối với một loạt rất nhiều các vấn đề khác nhau trong trí não.

Theo Klitzman, Robert. “Myths about Our Right and Left Brains.” Psychology Today, 2013.

Chuyển ngữ bởi Duy Đoàn

 

Chia sẻ: